Mostrando entradas con la etiqueta Prehistoria. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Prehistoria. Mostrar todas las entradas

sábado, 4 de marzo de 2017

ITINERARIO EDUCATIVO-O NEOLÍTICO E IDADE DOS METAIS

Nivel: 6º de Educación Infantil

24 alumnos/as

O SER HUMANO NO NEOLÍTICO E NA IDADE DOS METAIS


Con motivo de relacionar as nosas aprendizaxes cun proxecto global definido pola Biblioteca Escolar decidimos centrarnos no estudo do ser humano na prehistoria.  Durante o primeiro trimestre focalizamos o estudo na época Paleolítca, continuando, parte do segundo trimestre na época do Neolítico e Idade dos Metais. De tal xeito que ao longo do itinerario definimos os seguintes obxectivos:

  • Fomentar a cooperación e a creatividade.
  • Adquirir sentido da iniciativa e o emprendemento.
  • Coñecer os rasgos principais do ser humano no Neolítico e Idade dos Metais.
  • Sensibilizar cara os grandes inventos e revolucións destas épocas que herdamos na actualidade.
  • Abrir o centro escolar como espazo de investigación.
  • Respectar e valorar as diferenzas entre sociedades e culturas.
  • Mellorar o nivel das Competencias Básicas.
  • Asociar aprendizaxes e poñelos en práctica.
  • Fomentar a capacidade de observación e análise.


ORGANIZACIÓN DA AULA

Aproveitamos a creación do recuncho de investigación, xa elaborado no anterior itinerario educativo, e compilamos diversos recursos que estaban relacionados co obxecto de estudo.


(@ospitinos BY-NC-SA)

Alén diso, continuamos coa división en equipos de traballo, e reorganizámolos en función dos seguintes criterios:


  • igualdade de xénero.
  • diversidade no aprendizaxe, fomentando a equidade de niveis.
  • evitar a conflictividade social.
  • recunchos establecidos na aula (zona de xogos, zona de arte, zona de quebracabezas, zona de construccións, estanterías, mobles de almacenamento, etc)
  • movilidade das personas dentro da aula

(@helgavr BY-NC-SA)

Non obstante, renomeamos a nomenclatura dos grupos, posto que tanto na época Neolítica como na Idade dos Metais, o ser  humano, ao ser sendentario, vive en aldeas ou pequenas comunidades. Deste modo, trasladamos dita organización social ás construccións arquitectónicas típicas destas épocas en Galicia, OS CASTROS

ELVIÑA, BAROÑA E BORNEIRO

(@ospitinos BY-NC-SA)


METODOLOXÍA


O enfoque que se pretendeu foi un enfoque didáctico baseado no TRABALLO COLABORATIVO E COOPERATIVO; de tal modo que, as actividades que a continuación se presentan foron desenvolvidas en gran grupo, pequeno grupo, por parellas ou de xeito indivudual, segundo as necesidades das mesmas.


TAREFAS

1.Creación dunha cabana ou choza, para incidir e reflexionar sobre o cambio de vivenda que se producíu nesta época, e sobre todo, entender que o ser humano pasar a ser SEDENTARIO, en contra do anterior: cazador e recolector.

(@ospitinos BY-NC-SA)

2. Analizamos o material do cal se dispón na escola e localizamos en Google Maps en que lugares se atopan Os Castros mais próximos á nosa escola ou emblemáticos, os cales, son os que dan nome aos nosos equipos.

(@ospitinos BY-NC-SA)


3. Analizamos como é a construcción dun Castro. Pensamos cal é o nome da nosa aldea e construímos a nosa choza en función do que observamos no material e recursos bibliográficos de estudo.

(@ospitinos BY-NC-SA)

(@ospitinos BY-NC-SA)

4.  Centrámonos nos elementos arqueolóxicos que foron atopados nos castros, tales como, escudos, espadas, cerámica, ferramentas, así como nas xoias e elementos de decoración, como eran os TORQUES:

(@ospitinos BY-NC-SA)


5. Tentamos ir de excursión ao CASTRO DE ELVIÑA, xa que é o mais próximo á nosa escola. Anteriormente da visita, localizámolo en Google Maps e reflexionamos sobre en que medio de transporte podemos ir ata el, canto tempo nos levaría, cal é o medio mais rápido e mais lento, que percorrido podemos seguir e a que distancia está do noso colexio.

(@ospitinos BY-NC-SA)


6. Por último, e para ligalo co seguinte itinerario educativo, HORTALIZAS E APEIROS DE LABRANZA, facemos fincapé nos inventos e descubrimentos que fixeron os seres humanos da época Neolítca e a Idades dos Metais, entre eles: a roda, a cerámica, o uso do metal, o tear, pero sobre todo, a AGRICULTURA E GANDERÍA.

(@ospitinos BY-NC-SA)

lunes, 19 de diciembre de 2016

ITINERARIO EDUCATIVO: A PREHISTORIA

Nivel: 6º de Educación Infantil

24 alumnos/as

O SER HUMANO NO PALEOLÍTCO


Con motivo de relacionar as nosas aprendizaxes cun proxecto global definido pola Biblioteca Escolar decidimos centrarnos no estudo do ser humano na prehistoria, e mais concretamente, na época paleolítica. De tal xeito que ao longo do itinerario definimos os seguintes obxectivos:

  • Fomentar a cooperación e a creatividade.
  • Adquirir sentido da iniciativa e o emprendemento.
  • Coñecer os rasgos principais do ser humano no paleolítco.
  • Aprenciar as diferenzas entre a Prehistoria e a actualidade.
  • Abrir o centro escolar como espazo de investigación.
  • Respectar e valorar as diferenzas entre sociedades e culturas.
  • Mellorar o nivel das Competencias Básicas.
  • Asociar aprendizaxes e poñelos en práctica.
  • Fomentar a capacidade de observación e análise.


ORGANIZACIÓN DA AULA

Creamos un recuncho de investigación, no cal, compilamos toda a información, libros, obxectos e maquetas. Para esta compilación pediuse colaboración ás familias para que trouxeran recursos que consideraban útiles para o aprendizaxe.


(@ospitinos BY-NC-SA)


Por outra banda, e tentando de dar un enfoque colaborativo dividiuse ao alumnado en tres tribus, seguindo os seguintes criterios:

  • igualdade de xénero.
  • diversidade no aprendizaxe, fomentando a equidade de niveis.
  • evitar a conflictividade social.
  • recunchos establecidos na aula (zona de xogos, zona de arte, zona de quebracabezas, zona de construccións, estanterías, mobles de almacenamento, etc)
  • movilidade das personas dentro da aula

(@helgavr BY-NC-SA)

Alén diso, cada equipo representaba unha tribu cuxo nome correspondía a un animal prehistórico: 

DENTES DE SABRE, MAMUTS E DODOS

Ademais, como espazo de xogo creouse unha caverna, a cal, pouco a pouco fomos adornando segundo avanzabamos nas nosas investigacións.

(@ospitinos BY-NC-SA)


METODOLOXÍA


O enfoque que se pretendeu foi un enfoque didáctico baseado no TRABALLO COLABORATIVO E COOPERATIVO; de tal modo que, as actividades que a continuación se presentan foron desenvolvidas en gran grupo, pequeno grupo, por parellas ou de xeito indivudual, segundo as necesidades das mesmas.

Alén diso, tamén tentouse de desenolver unha metodoloxía baseada no APRENDIZAXE POR PROXECTOS e tentouse respostar ás seguintes preguntas:

  • Que sabemos?
  • Que queremos saber?
  • Como podemos sabelo?
  • Que necesitamos para conseguilo?
  • Como nos organizamos?
  • Que aprendimos?


Por outra banda tentamos de relacionar as diferentes actividades coas competencias básicas e as intelixencias múltiples. 

TAREFAS

1.Creación dun Webmix en Symbaloo como taboleiro de organización de recursos compartido coas familias, o cal, serviu, como guía para ir deseñando os elementos a investigar:




2. O alumnado trouxo á escola diverso material para poder ser empregado dentro da aula. Estes recursos poderían clasificarse en dous grandes grupos: anteriores  e posteriores á presenza do ser humano na Terrra. De tal xeito que reflexionamos sobre que recursos podemos empregar na nosa investigación e cales non, pois incidimos moito en que o ser humano e os dinosaurios non conviviron. Polo tanto, en primeiro lugar, clasificamos o material



(@ospitinos BY-NC-SA)





3. Analizamos as diferentes pinturas rupestres, que pintaban, como pintaban e con que pintaban. Deste modo, chegamos á conclusión de que adornaban as súas cavernas con pinturas, polo tanto, tentaban de representar esceas de caza, animais do contorno e as súas mans (en negativo). Deducimos tamén que pintaban sobre as rochas, con ósos ou con pinceis feitos de paus e crins. Como pintura empregaban pigmentos naturais: como o carbón das lumeradas, terra, entre outros.


(@ospitinos BY-NC-SA)

(@ospitinos BY-NC-SA)

4.  Consultamos os diferentes recursos, observamos as fotografías e tentamos de averiguar como vivían e que empregaban na súa vida cotiá. Deducimos que vivían en cavernas, que cazaban, pescaban e recolectaban comida.

(@ospitinos BY-NC-SA)

(@ospitinos BY-NC-SA)

5. Pensamos en como conseguían a comida, e que empregaban para cazar e pescar. Construímos os nosos propios apeiros prehistóricos.

(@ospitinos BY-NC-SA)


6. Analizamos como podían vivir nas cavernas, de que elementos dispoñían e como comían os alimentos. Deducimos que nunha época o ser humano foi capaz de controlar o lume e podelo usar para o seu beneficio: quentar, alumear, cociñar e espantar animais perigosos. Pensamos en como podían conseguir lume: chiscando unhas pedras ou mediante fricción da madeira. Creamos as nosas lumeradas, e de xeito espontáneo xogamos a ser prehistóricos.


(@ospitinos BY-NC-SA)

(@ospitinos BY-NC-SA)

7. Posteriormente, pensamos en que facían cos ósos e coas peles dos animais cazados. Deducimos que podían empregalas para a súa vestimenta e facer diferentes útiles para abrigarse.

(@ospitinos BY-NC-SA)

8. Por outra banda, pensamos que os ósos, ademais de empregalos como apeiros, poderían utlizalos para facer instrumentos musicais tanto de vento como de percusión e procedimos a construír os nosos propios musicais para facer música prehistórica.

(@ospitinos BY-NC-SA)


9. Ademais, construimos xogos con estética prehistórica. Como por exemplo o 3 en raia, aproveitamos a batalla que podían ter os mamuts e os dentes de sabre pola supervivencia e xogamos con botellas de auga cun revestimento destes animais. 

(@ospitinos BY-NC-SA)

10. Para aprender palabras novas relacionadas coa prehistoria, xogamos ao Bingo.

(@ospitinos BY-NC-SA)

11. E como aprendimos un cento de palabras prehistóricas, tentamos de escribilas coa axuda do escornabot. Neste caso, empregamos a robótica como recurso para consolidar os nosos aprendizaxes. Escollemos ás sortes unha tarxeta, miramos como se escribe e facemos que o escornabot avance cara os cadros onde están as letras da nosa palabra, coa vantaxe de que temos a grella do comodín que vale por calquera letra.

(@ospitinos BY-NC-SA)

12. En calquera caso, pensamos como é posible que saibamos tantas cousas sobre a Prehistoria se nesa época non había libros nin coñecían a escritura. Decatámonos de que é grazas a ciencia da Arqueoloxía, a cal, entre outras cousas analiza os restos fósiles, xacementos e pinturas rupestres. Aprendemos que é un fósil e poñemos en práctica as nosas destrezas como profesionais da investigación arqueolóxica: atopamos un mamut, e cunchas no noso pequeno xacemento.

(@ospitinos BY-NC-SA)

(@ospitinos BY-NC-SA)



13. Analizamos as cavernas cuxas pinturas rupestres son as mais importantes da Península Ibérica, como Altamira, así como o Xacemento de Atapuerca e os conxuntos megalíticos mais importantes da cornisa galaica como o Dolmen de Dombate, o cal, fomos visitar.

(@ospitinos BY-NC-SA)


14. Na nosa clase, tentamos de facer o noso propio dolmen e menhir e comprobamos o difícil e increíble que resulta.


(@ospitinos BY-NC-SA)


15. Con motivo da chegada do Nadal e Fin de Ano, tentamos de decorar a nosa escola o mais prehistórica posible.



16. Como reflexo das nosas aprendizaxes deseñamos e realizamos, entre outros, os seguintes traballos escritos.








domingo, 18 de diciembre de 2016

AUTOEVALUACIÓN

En lo referente a la evaluación de la cooperación de los grupos he decidido centrarme en cómo ha funcionado en grupo; puesto que mis objetivos con las tareas propuestas se centran más en que aprendan a trabajar en equipo, y no tanto, en que desarrollen determinados conocimientos.

En primer lugar, debemos tener en cuenta que las tareas han sido diseñadas para alumnos/as de 6º de Educación Infantil (5 años); y que por lo tanto los indicadores (Qué evalúo?) que se manejarán son los siguientes:

- Prestación de ayuda al grupo.
- Capacidad de escucha.
- Capacidad de llegar a acuerdos/Toma de decisiones.
- Desarrollo de conflictos y acuerdo de soluciones.

Con respecto a quiénes se evalúan, serán ellos mismos los que desarrollen su reflexión. Harán una autoevaluación sobre cómo se valoran a ellos mismos, otra a cada uno de sus compañeros/as de grupo y otra del grupo en general.

En relación al momento en el que se desarrolle la evaluación (cuándo se evalúa?), ésta se realizará al terminar la tarea/s propuestas. Se llevará a cabo a través del diálogo, sentados en asamblea y guiados por el mastro/a. De forma oral podrán opinar y pensar sobre aquellos aspectos que se les vayan indicando; y por último lo dejarán plasmado (instrumentos- con qué se evalúa?) en una tabla que parecida a la que adjunto a continuación; la cual, ha sido diseñada para la ocasión:

Instrumento y herramienta de evaluación creada para el curso.

Procedimiento

Habrá una tabla (herramienta) para cada indicador propuesto, es decir, una tabla para  cómo he ayudado al grupo?, otra para, cómo he escuchado a mis compañer@s?, otra para, cómo hemos llegado a acuerdos?, y otra para la solución de conflictos.

Asimismo, cada alumno cubrirá cada casilla con su valoración sobre ese indicador: sobre sí mismo, sobre los compañeros/as, y tal y como se citó anteriormente, sobre el grupo en general. Para ello, utilizará las caritas que se muestran y las pegará en la casilla correspondiente. 

Tal y como se puede observar, las valoraciones se basan en tres ítems, pues se trata de alumnado muy pequeño, y también son muy icónicas para que su representación escrita sea más fácil. También hay que tener en cuenta que esta evaluación será guiada por el profesor/a y además se realizará una reflexión final sobre aquello que se nos da bien y sobre el qué y cómo podemos mejorar aquellos aspectos que consideremos.

PROGRAMA DE SECUENCIAS DIDÁCTICAS

Nivel: 6º de Educación Infantil

Nº de alumn@s: 24 alumn@s (14 niñas y 10 niños), divididos en tres grupos de 8 personas; de los cuales se caracterizan por los siguientes niveles de aprendizaje: 10 personas de nivel medio-alto, 9 personas de nivel medio, 5 personas de nivel medio-bajo.

Itinerario Educativo: PROYECTO: "EL PALEOLÍTICO"

Contenido: 
ANIMALES PREHISTÓRICOS: 
mamut, dientes de sable y dodo.



MAPA DE PROCESOS y TÉCNICAS A APLICAR

1-ORIENTACIÓN HACIA LA TAREA: desarrollando la técnica de planteamiento del trabajo que se va a realizar, en asamblea recordaremos lo que hemos aprendido hasta el momento sobre la época del Paleolítico, centrándonos en cómo vivían los seres humanos prehistóricos, qué comían, y cómo lo conseguían, para posteriormente, realizar la siguiente pregunta, y esos animales, ¿cómo eran? ¿qué sabemos de ellos?

2-CONEXIÓN CON SUS INTERESES: del mismo modo y en asamblea, contaremos el cuento "Orq, ser niño cavernícola"; que nos invitará a reflexionar sobre nuestras mascotas actuales y sobre las posibles mascotas prehistóricas. Reflexionaremos sobre cómo cuidamos a  nuestras mascotas y las diferencias que puede haber con los animales prehistóricos, como por ejemplo el mamut.



3-ACTIVACIÓN DE CONOCIMIENTOS PREVIOS: divididos en grupos se les invitará a que escojan diferentes libros fotográficos del rincón de investigar, así como otros elementos que allí se encuentren y que les sean de utilidad. Se pone así en práctica, la técnica de frase foto/vídeo/mural para que encuentren e identifiquen información sobre los animales prehistóricos. 

 Foto extraída de https://twitter.com/ospitinos (BY-NC-SA)


4-PRESENTACIÓN DE CONTENIDOS: Posteriormente, y en asamblea se expondrá en común, para su posterior análisis, aquello que han encontrado sobre el tópico. De este modo, se pondrá en desarrollo la técnica de intercambio de dificultades y parejas cooperativas.

5-PROCESO DE NUEVOS CONTENIDOS: a cada equipo se le será asignado un nombre: EQUIPO MAMUT, EQUIPO DIENTES DE SABLE, o EQUIPO DODO. Cada uno de ellos tendrá que completar la siguiente cartulina de forma conjunta. Se dará un mural por grupo y cada miembro de equipo tendrá un rol concreto: buscador de información, técnico de manualidades, escritor, repasar las letras, interlocutor con el profe, moderador y coordinador. Se pone así en práctica la técnica de CCC (construcción cooperativa de consensos).

Idea didáctica @helgavr

Idea didáctica @helgavr

Idea didáctica @helgavr


6-RECAPITULACIÓN PERIÓDICA: evidentemente todas estas tareas no serán viables en un mismo día, por lo que no cabe duda que se necesitarán varias sesiones escalonadas en el tiempo para poderlas llevar a cabo. En este sentido, será necesario poner en práctica la técnica de folio giratorio y que sean ellos, bien divididos por equipos o en asamblea los que expongan y presenten al resto lo que hemos aprendido y trabajado sobre los animales prehistóricos.

7-REFLEXIÓN SOBRE EL APRENDIZAJE: reunidos en gran grupo los equipos expondrán a sus compañeros lo que aprendieron sobre el animal que designa el nombre de su equipo. Explicarán además dónde encontraron la información, cómo la encontraron, qué usaron para escribir, cómo decidieron los colores o la técnica para decorar a su animal, cómo supieron cómo se escribían las palabras, a qué conclusión llegaron, cómo valoran el trabajo, qué tal lo pasaron en su equipo, qué dificultades y beneficios encontraron, entre otros.

8-PROCESO DE TRANSFERENCIA: para fomentar la transferencia de aprendizaje a otros contextos y tareas propongo las siguientes tareas:

  • Jugar al bingo de los animales prehistóricos.
  • Jugar al tres en raya con las botellas de agua que tienen impresos animales prehistóricos (sin ánimo de hacer publicidad)
  • Esconder un juguete de animal prehistórico y jugar a "frío caliente", simulando que lo vamos a "cazar"
  • Escuchar canciones que cuenten historias sobre animales prehistóricos, tales como "El Mamut chiquitito".



DISEÑO DE TAREAS COOPERATIVAS

Nivel: 6º de Educación Infantil.
  1.  Contenidos: Las herramientas y utensilios en el Paleolítico.
  2. Actividad: Construir herramientas y utensilios de caza utilizados por los seres humanos prehistóricos. Cada alumno/a construirá un utensilio: un arco y una flecha, una lanza, un cuchillo, un anzuelo, etc. Los elementos que podrá utilizar son los que se encuentran en la naturaleza o en el patio: piedras, palos, hojas, ramas, entre otros.
  3. Diagnóstico rápido del nivel de desempeño: el alumnado considerado con un nivel alto de aprendizaje muestra altas competencias para desarrollar la tarea sin dificultades, algunos alumnos/as establecidos con nivel medio de aprendizaje presentan competencias para desarrollar la tarea de forma autónoma, el alumnado con nivel bajo de aprendizaje es muy posible que encuentre muchas dificultades para realizar la tarea de forma autónoma.
  4. Establecimiento del nivel de ayuda y patron de cooperación:
En primer lugar, y en gran grupo estableceremos que herramientas utilizaban en la prehistoria, así como, los materiales con las que éstos utensilios estaban fabricados. A continuación, pensaremos en qué lugar podemos encontrar estos materiales. Posteriormente, reflexionaremos sobre que necesitamos para fabricar cada herramienta en concreto.

En segundo lugar, y una vez establecidos los tres grupos (tribus/equipos) de 8 personas cada uno, se ofrecerán las siguientes premisas:

a) Cada persona tendrá que construir una herramienta.
b) Elige una herramienta que te apetezca elegir
c) Piensa qué necesitas para construirla.
d) Consigue los materiales.

El patrón de cooperación que se seguirá será el de trabajo grupal e individual, en primer lugar, para posteriormente, hacer un trabajo individual, y finalmente, que éste vuelva a ser grupal de nuevo.


Imaxe extraída da seguinte ligazón: 

En lo referente con la TRIADA COOPERATIVA, considero que la tarea que he diseñado, y tal como la he pensado, cumple con las premisas que esta triada establece:

Imagen extraída del curso de Aprendizaje Cooperativo organizado por el INTEF.(2016)

En primer lugar, todos los alumnos se necesitan para hacer el trabajo, pues en cada equipo habrá diferentes encargados que se dedicarán a la compilación del material necesario para la elaboración de las herramientas: tres de los ocho integrantes recogerán palos, otros tres hojas y ramas, y otros dos recogerán piedras. (trabajo individual que necesita de grupo bajo un acuerdo previo)

Posteriormente, cada uno, y a partir de los materiales recogidos por el grupo, construirá de forma individual su herramienta; sin embargo, podrá pedir ayuda al grupo para poder elaborarla. (trabajo individual y grupal, en el caso de necesitar ayuda)

En segundo lugar, también hay una participación equitativa según las virtudes y habilidades de cada alumno/a, ya que todos tienen una tarea previamente definida dentro del grupo.

En último lugar, se puede comprobar que ha hecho cada alumno, ya que todos son responsables de cada niño/a tenga la herramienta/utensilio que deseaba. Además, una vez elaboradas se podrá poner en común el procedimiento que han seguido para construir su utensilio: qué construiste? qué necesitaste para hacerlo?, cómo lo hiciste? para qué sirve? quién te ayudó? qué piensas del resultado?El beneficio individual es el beneficio del grupo si todos tienen un utensilio, todos ganan. La tarea se dará finalizada cuando todos los componentes del grupo consigan construir un utensilio.

Imagen extraída del siguiente album pinterest: https://es.pinterest.com/mariajosgomila/prehistoria/